Pnömatik bir sistemde basınçlı hava üretim ve tüketim olarak iki kısma ayrılır. Üretimde hava kompresörler ile sıkıştırılarak basınçlı hale getirilir. Ancak içerisindeki nem, toz ve yağların alınmasını kapsayan bir ön hazırlığa tabi tutulur.
Tüketimde ise öncelikle iş elemanının bulunduğu noktaya taşınması gereklidir. Son olarak istenilen işi yapan basınçlı hava atmosfere atılır.
Üretim – Ön Hazırlık – Dağıtım ve Tüketim aşamalarında basınçlı havada isenmeyen kayıplar oluşur. Bunlar hava kaçaklarından, filtre elemanından, boru kesitlerinden, dirseklerden kaynaklanabilir. Bu kayıpların tüketilen havaya göre %30 olduğu düşünülmektedir.
Enerji verimliliği için önce üretilen havanın m3 maliyeti hesaplanır. Bu maliyet elektriğin kWh değerine, kompresörün fiyatına, bakım maliyetine bağlıdır.
Pnömatik sisteme ölçüm cihazları konularak önce hava tankında, dağıtım hatlarında ve terminallerdeki hava kaçakları ölçülür. Havanın m3 maliyeti bu değer çarpılarak yıllık maliyet hesaplanır. Yapılacak her iyileştirme ile üretim kayıpları azaltırlır, enerji maliyeti en düşük seviyelere indirilir.
AB endüstriyel basınçlı havanın m3 maliyeti 1.9 cent/m3 ülkemizde ise 0.04TL dir. Kompresörün basınç değeri arttıkça üretilen havanın m3 maliyetide artmaktadır.
AB yapılan ölçümlerde yapılan çalışmada bir yıl kesintisiz olarak çalışan bir iş elemanındaki, hava kaçaklarının maliyetleri hesaplanmış ve aşağıdaki tablo çıkartılmıştır.
